مفيد است . اندامان غذا : شكم گنده را لاغر گرداند . زيانى به معده نمىرساند و علاج يرقان است . اندامان راننده : سوختهء شستشودادهء شاخ گوزن داروى ديزانترى است . قريص : همان انجره - گزنه است . قطا ( سنگخوارك ) : مزاج : كمى گرم و بسيار خشك است . خاصيت : سودا پديد آرد . اندامان غذا : در علاج استسقا مفيد است . اندامان راننده : شكم را روان سازد . قوانص ( چينه‌دان ) : خاصيت : چينه‌دان پرنده غذاى بسيار دهد . چينه‌دان مرغ خانگى ديرهضم است . اندامان غذا : گويند طبقهء درونى چينه‌دان خشكاننده و براى رفع درد معده و دهانهء معده سودمند است . ابن ماسويه مىافزايد و گويد و بويژه چينه‌دان خروس چنين است . قوفى : جانورى دريايى است و تقريبا كنش سگ آبى دارد كه جندبيدستر خايهء او است . سر : گوشتش دواى صرع است . اندامان راننده : در علاج خفه شدن زهدان سودمند است . قنفذ ( خارپشت ) : خارپشت بيابانى را كه شناخته‌اند . خارپشت كوهى كه دلدل نام دارد خارهاى تيرآسا دارد اين نوع با نوع اولى هم‌مزاج است . اما خارپشت دريايى نوعى از ماهى است و صدف دارد . خاصيت : پيه و كبد خشكيدهء خارپشت مانع ريزش مواد ناجور به اندرون است . خاكستر خارپشت بيابانى و دريايى زداينده و گدازنده و خشكاننده است . سوختهء پوست خارپشت بيابانى با زفت مخلوط شود داروى داء الثعلب است . ورم و جوش : خاكستر پوست خارپشت قرحهء پليد را خوب كند . زياده گوشت را مىخورد . گوشت خارپشت براى مداواى خنازير و گره‌شده‌هاى سفت بسيار مفيد است . قنب ( شاهدانه ) : خاصيت : تخمش بادشكن و خشكاننده و ديرهضم و بدخلط و بسيار گرم است . در روغن پخته‌اش كم‌زيانتر و دفع زيانش با اسكنجبين شكرى است . ورم و جوش : ضماد بيخ پختهء شاهدانهء بيابانى علاج ورم گرم و باد سرخ است . سر : افشره و روغنش درد گوش را دوا كند . افشرهء برگش سرشويه شود علاج ( سوزنى ) است . تخمش كه بسيار گرم و بخارى است سردرد آورد . اندامان غذا : دانه‌اش ديرهضم و براى معده بد است . اندامان راننده : زيادش خورند آب منى را مىخشكاند . مفاصل : گوشت نمك‌سود خارپشت بيابانى در علاج فالج ، ترنجيدگى ، بيماريهاى عصب و پاغر سودمند است . نفس‌كش : گوشت خارپشت بيابانى از بيمارى سل مفيد است . اندامان غذا : گوشت خارپشت بيابانى سوء مزاج را سرحال آرد . گوشت نمك‌سودش با عسل ، و كبد خشكيده‌اش در زير آفتاب كه بر وصله گذاشته باشند ؟ داروى استسقا است . اندامان راننده : خارپشت دريايى براى معده خوب است و شكم را نرم كند و بول را ريزش دهد . گوشت خارپشت بيابانى درمان درد گرده و سردرد است . كودكى